विश्वभरका मुस्लिमहरूले ईद अल–अधा मनाउँदै गर्दा तीर्थयात्रीहरूले शुक्रबार हजको अन्तिम प्रमुख अनुष्ठान ‘शैतानको ढुंगा प्रहार’ गरेका छन्।
बिहानैदेखि १६ लाखभन्दा बढी तीर्थयात्रीले मक्काको बाहिरी भागमा रहेको मिना उपत्यकामा शैतानको प्रतीक तीनवटा कङ्क्रिट पर्खालमा प्रत्येकमा सातवटा ढुंगा हानेका हुन्।
छाया र चिसो तापक्रमको फाइदा लिँदै तीर्थयात्रीहरू बिहानै मिनाको फराकिलो तम्बू सहरमा आफ्नो शिविर र आवासबाट बाहिर निस्के। यो अनुष्ठानले अब्राहामले तीन स्थानमा शैतानलाई ढुंगा हानेर मारेको सम्झना गराउँछ, जहाँ शैतानले उनलाई आफ्नो छोरालाई बलिदान गर्ने परमेश्वरको आदेश पालन गर्नबाट रोक्न खोजेको मानिन्छ।
‘मिनामा हाम्रो अनुभव सजिलो र सरल थियो। हामी भित्र प्रवेश गर्यौँ र पाँच मिनेटभित्रै हामीले ‘जमारत’ मा शैतानलाई ढुंगा हान्ने काम पूरा गर्यौँ,’ इजिप्टका ३४ वर्षीय वाएल अहमद अब्देल कादरले बिहानै अनुष्ठान गरेपछि भने।
गिनीकी तीर्थयात्री होवाकिताले मक्कामा ईद मनाउने सम्भावनाले आफूलाई खुशीले भरिएको बताए। ‘जब मैले ढुंगा हानेँ, मैले सहज महसुस गरेँ। मलाई साँच्चै गर्व लाग्यो,’ उनले भने।
एक दिनअघि तीर्थयात्रीहरू मक्का नजिकैको ७० मिटर (२३० फिट) अग्लो अराफात पर्वतमा प्रार्थना गर्दै र कुरानका पदहरू पढ्दै भेला भएका थिए। यो पर्वतमा पैगम्बर मोहम्मदले आफ्नो अन्तिम उपदेश दिएको मानिन्छ।
तीव्र गर्मी भए पनि धेरैले पर्वतमा आरोहण गरे। तर, स्थानीय समयअनुसार बिहान १०:०० देखि दिउँसो ४:०० बजेसम्म भित्र बस्न भनिएको चेतावनीपछि दिउँसोमा तीर्थयात्रीको सङ्ख्या घटेको थियो।
यस वर्षको हजमा अवैध तीर्थयात्रीमाथि कारबाही र गर्मी कम गर्ने प्रयासहरू कार्यान्वयन गरिएको थियो। यसले मक्का र वरपरका पवित्र स्थलहरूमा कम भीड र भारी सुरक्षा उपस्थिति देखियो।
गत वर्ष ५१.८ डिग्री सेल्सियस (१२५ डिग्री फरेनहाइट) तापक्रममा १,३०१ जनाको मृत्यु भएको घटनाको पुनरावृत्ति रोक्न यी उपायहरू अपनाइएको थियो।
साउदी अधिकारीका अनुसार ती मृत्युमा अधिकांश अवैध रूपमा मक्का छिरेका तीर्थयात्री थिए, जसलाई आवास र अन्य सेवाहरूको पहुँच थिएन।
यो हज सिजनले २०२०–२०२२ को कोभिड प्रतिबन्धबाहेक तीन दशकभन्दा बढीमा सबैभन्दा कम तीर्थयात्रीको सङ्ख्या रेकर्ड गरेको छ। आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार गत वर्ष १८ लाख मुस्लिमले हजमा भाग लिएका थिए।
हज अनुमतिहरू देशहरूलाई कोटाको आधारमा र लटरी प्रणालीद्वारा व्यक्तिहरूलाई वितरण गरिन्छ।
तर, अनुमति प्राप्त गर्न नसक्ने केही मानिस उच्च लागतका कारण बिना अनुमति हज यात्रामा जान प्रेरित हुन्छन्, जसले गिरफ्तारी र निर्वासनको जोखिम निम्त्याउँछ।
मिना उपत्यकामा ढुंगा हान्ने अनुष्ठान सन् २०१५ मा घातक भागदौडको दृश्य थियो। त्यसबेला भएको सबैभन्दा घातक हज प्रकोपमा २,३०० जनाको मृत्यु भएको थियो।
साउदी अरबले हज र वर्षभर गरिने सानो तीर्थयात्रा उमराहबाट बर्सेनि अर्बौं डलर कमाउँछ।
मक्का र मदिनाका दुई पवित्र मस्जिदका संरक्षकका रूपमा चिनिने साउदी राजाका लागि तीर्थयात्रा प्रतिष्ठाको स्रोत हो।
हजको अन्त्य ईद अल–अधाको सुरुआतसँगै हुन्छ। ईद अल–अधा सामान्यतया बाख्रा, भेडा, गाई, गोरु वा ऊँटको बलिदानद्वारा मनाइने वार्षिक भोजको बिदा हो। एएफपी
